'iojdsgj

1. Stosunki polsko – litewskie.
Wznowienie dialogu z Litwą było możliwe tylko dzięki rozpadowi ZSRR.13 marca 1990 r. rząd RP poparł starania Litwy o uzyskanie odrębnej państwowości. Następnie, po ponad roku, minister spraw zagranicznych RP Krzysztof Skubiszewski wyraził gotowość Polski do wznowienia stosunków dyplomatycznych z Litwą, które oficjalnie przywrócono 5 września 1991 roku.
13 stycznia 1992 r., Wilno: Deklaracja o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską podpisana przez ministrów Krzysztofa Skubiszewskiego i Algirdasa Saudargasa. Regulowała ona m.in. następujące kwestie: wzajemne poszanowanie suwerenności państwowej, integralność terytorialną, rezygnację z wszelkich roszczeń terytorialnych, traktowanie mniejszości narodowych zgodnie z międzynarodowymi standardami. Razem z deklaracją podpisano konwencję konsularną.
26 kwietnia 1994 r., Wilno: Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, zawarty przez prezydentów Lecha Wałęsę i Algirdasa Brazauskasa.
Stosunki polsko–litewskie po podpisaniu traktatu w 1994 r. były określane jako bardzo dobre, a nawet najlepsze w historii. Potwierdzeniem tego były liczne, wzajemne wizyty prezydentów, premierów, ministrów spraw zagranicznych oraz marszałków Sejmów obydwu krajów.
Wrzesień 1995 r. Polski minister transportu i gospodarki, Bogusław Liberadzki, i minister komunikacji Litwy, Jonas Biržiskis, podpisali umowę międzyrządową o współpracy w dziedzinie morskiej żeglugi handlowej.
 W 1997 r. powołano m.in. Radę Konsultacyjną przy prezydentach RP i RL, Polsko–Litewskie Zgromadzenie Parlamentarne oraz Radę Współpracy Międzyrządowej. Dzięki wymienionym organom i umowom w drugiej połowie lat 90. ubiegłego stulecia stosunki polsko–litewskie przerodziły się w strategiczne partnerstwo, co miało szczególny przejaw we współpracy dotyczącej realizacji wspólnych priorytetów politycznych — członkostwa w NATO i UE. Polska okazała się najbliższym sojusznikiem i partnerem Litwy w realizacji celów strategicznych.
Pod koniec roku 1998 prezydent Litwy opowiedział się za dalszym zacieśnianiem współpracy w z Polską. Wziął on także udział w obchodach polskiego Święta Niepodległości. Problemem pozostawała jednak kwestia niezbyt przychylnego traktowania mniejszości polskiej na Litwie. Ponadto niektóre posunięcia litewskich władz wobec polskich kombatantów budziły żywe protesty litewskiej Polonii. Drażliwą kwestią pozostaje również sprzeczność litewskiej ustawy o języku państwowym z ustawą o mniejszościach narodowych, a także Konwencją ramową Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych i Europejską Kartą Samorządu Terytorialnego.
Od 1999 do 2007 roku działał Litewsko-polski Batalion Sił Pokojowych. Wojska litewskie wchodziły także w skład dowodzonej przez Polaków Wielonarodowej 1

Dywizji Centrum-Południe stacjonującej w Iraku, a obecnie żołnierze litewscy współtworzą Polską Jednostkę KFOR w Kosowie. Z kolei w ramach NATO Siły Powietrzne RP strzegą przestrzeni powietrznej państw bałtyckich. Polska i Litwa rozwijają też swą współpracę w ramach trzech euroregionów - Niemen, Bałtyk i Szeszupa.
9 maja 2005 pierwszy raz w historii Litwy oddano oficjalny hołd żołnierzom AK. Na uroczystą akademię w wileńskiej operze przybyła także część przedstawicieli Litewskiego Korpusu Lokalnego.
29 września 2006 odbyło się polsko-litewskie forum gospodarcze. W grudniu 2006 roku rządy podjęły decyzję o budowie elektrowni atomowej i utworzeniu wspólnego rynku energetycznego.
14 sierpnia 2007- Program Współpracy Transgranicznej Litwa - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.
W latach 2007 – 2010 problemy stosunków dwustronnych RL i RP stają się częścią wspólnego harmonogramu, zaś polityka wschodnia Polski staje się integralną częścią harmonogramu instytucjonalnego UE (inicjatywa Partnerstwa Wschodniego), dzięki której Polska umacnia swoją rolę w UE. Kłopotliwe kwestie dot. polskiej mniejszości etnicznej na Litwie stały się swoistym czynnikiem wywierania przez Polskę nacisku na Litwę, w taki sposób kompensując swoją słabą pozycję na wschodzie (Ukraina, Białoruś).
O intensywności kontaktów między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską świadczy liczba ponad 80 wizyt i spotkań na różnym szczeblu, które miały miejsce w okresie marzec 1998 r. - styczeń 1999 r. Partnerstwo strategiczne Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Litewskiej, po okresie tworzenia podstaw instytucjonalnych, zyskało nowy walor po uzyskaniu przez Rzeczpospolitą Polskę w 1999 r. członkostwa w Sojuszu Północnoatlantyckim. Od tego momentu RP wspiera politykę "otwartych drzwi" dla potencjalnych nowych członków Sojuszu Północnoatlantyckiego. Władze Republiki Litewskiej od lat nie wypełniają większości postanowień polsko -litewskiego Traktatu o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy wobec mniejszości polskiej zamieszkującej to państwo. W istocie wiele posunięć władz litewskich wobec Polaków ma charakter dyskryminacyjny i są one sprzeczne z zapisami umów międzynarodowych przyjętych i ratyfikowanych przez Litwę w dziedzinie ochrony mniejszości narodowych. Nasilające się w ostatnim czasie incydenty naruszania praw mniejszości polskiej mogą w perspektywie doprowadzić do pogorszenia się stosunków polsko – litewskich. Byłby to czynnik negatywnie wpływający na bezpieczeństwo narodowe Polski.
2. Stosunki polsko – amerykańskie.
9-11 lipca 1989– wizyta prezydenta Georga Bush'a, podczas której spotkał się on zarówno z przedstawicielami rządu komunistycznego jak i przywódcami Solidarności, zwycięskiej w wyborach parlamentarnych z 4 czerwca. 2

15 listopada 1989 Lech Wałęsa wygłosił przemówienie do połączonych izb Kongresu USA jako dopiero trzeci cudzoziemiec w historii.
W marcu 1990 roku pierwszą wizytę w USA złożył premier Tadeusz Mazowiecki. Najważniejszymi kwestiami były wówczas rokowania w sprawie zjednoczenia Niemiec w kontekście dążenia Polski do jednoznacznego zapewnienia nienaruszalności granicy na Odrze i Nysie oraz problemy wynikające z rozpadu bloku wschodniego.
6 maja 1990 roku do Warszawy przybył sekretarz stanu USA James Baker i przekazał formalne zaproszenie do udziału w spotkaniu konferencji „2+4” poświęconemu kwestii granic Niemiec. Waszyngton przychylnie odnosił się do postulatów polskich podczas negocjacji w sprawie zjednoczenia Niemiec, zdecydowanie popierał też Warszawę w negocjacjach z ZSRR na temat wycofania wojsk radzieckich.
W grudniu 1990 roku wizytę w Polsce złożył sekretarz obrony USA Dick Cheney, zapoczątkowując współpracę w dziedzinie wojskowości. Polska wyrażała mocne poparcie dla polityki zagranicznej USA, np. wobec Iraku po inwazji na Kuwejt w sierpniu 1990 roku.
1 września1990 roku Wałęsa w liście do sekretarza generalnego NATO Manfreda Woernera jasno wyraził zainteresowanie Polski członkostwem w NATO.
Październik 1993 roku -USA przedstawiły koncepcję „Partnerstwa dla Pokoju”, która zakładała współpracę państw postkomunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej z NATO. PdP miało odłożyć na jakiś czas dyskusję na temat rozszerzenia NATO, jednocześnie przewidując zbliżenie aspirantów do struktur sojuszu. Mimo obaw 2 lutego 1994roku premier Waldemar Pawlak podpisał w Brukseli dokument ramowy PdP.
12 marca 1999 roku w Independence w stanie Missouri minister Geremek oraz szefowie dyplomacji Czech i Węgier przekazali amerykańskiej sekretarz stanu Albright dokumenty ratyfikacyjne. Tym samym Polska,Czechy i Węgry stały się członkami NATO, a Polska osiągnęła podstawowy cel polityki bezpieczeństwa.
Polska była powszechnie uważana za największego sprzymierzeńca Ameryki na kontynencie europejskim. Dużym wspólnym sukcesem polsko-amerykańskim było zorganizowanie w Warszawie w dniach 26-27 czerwca 2000 roku konferencji ministerialnej pod nazwą „Ku Wspólnocie Demokracji” z udziałem przedstawicieli 107 państw. Polska ściśle współpracowała też z USA w promocji praw człowieka na forum ONZ. Trwały regularne kontakty polityczne: w kwietniu 1999 roku w USA przebywał prezydent Kwaśniewski, biorąc udział w konferencji "Obrady Okrągłego Stołu - 10 lat później" zorganizowanej przez Uniwersytet Michigan. W październiku 1999 roku wizytę w Polsce złożyła pierwsza damaHillary Clinton, a w listopadzie - George Bush, były prezydent USA. W lutym 2000 roku minister Geremek spotkał się z sekretarz stanu Albright na rozmowach dotyczących odszkodowań dla robotników 3

przymusowych III Rzeszy, a w kwietniu 2001 roku wizytę w USA złożył minister spraw zagranicznych Władysław Bartoszewski, rozmawiając z sekretarzem stanu Colinem Powellem i doradcą prezydenta ds. bezpieczeństwa narodowego Condoleezzą Rice.
20 września 2001 prezydent Kwaśniewski w liście do Busha zadeklarował gotowość do współpracy w budowie koalicji antyterrorystycznej i wzięcia udziału przez polskich żołnierzy w militarnych operacjach USA. 25 września rząd postanowił udostępnić polską przestrzeń powietrzną lotnictwu amerykańskiemu.
Z inicjatywy prezydenta Kwaśniewskiego 6 listopada w Warszawie odbyła się konferencja w sprawie zwalczania terroryzmu, w której udział wzięło 16 prezydentów państw Europy Środkowej i Południowej. Przyjęto wówczas deklarację wyrażającą „bezwarunkowe poparcie dla działań podejmowanych przeciw terroryzmowi we wszystkich jego aspektach” oraz plan działania przeciw terroryzmowi. Pierwsze polskie jednostki dołączyły do międzynarodowych sił ISAF w Afganistanie w marcu 2002 roku.
27 grudnia 2002 roku decyzja o zakupie przez Polskę 48 amerykańskich samolotów myśliwskich F-16 za kwotę 3,5 miliardów dolarów.
Premier Miller był jednym z 8 europejskich szefów rządów, którzy 30 stycznia 2003 roku podpisali oświadczenie popierające dążenia USA do rozbrojenia Iraku. 14 stycznia 2003 roku podczas spotkania w Białym Domu Bush na spotkaniu z Kwaśniewskim oświadczył, że USA „nie mają dziś lepszego przyjaciela w Europie od Polski.”
26-27 stycznia 2004 roku roboczą wizytę w USA złożył prezydent Kwaśniewski. Rozmowa z prezydentem Bushem koncentrowała się na konflikcie w Iraku, obowiązku wizowym dla Polaków i modernizacji polskich sił zbrojnych. Problem wiz stawał się wyjątkowo uciążliwy – Polska uważała, że jako najbliższy sojusznik USA powinna zostać włączona do tzw. Visa Waiver Program i tym samym zwolniona z wiz.
W styczniu 2007 roku Waszyngton formalnie zaproponował Polsce instalację elementów amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej.
11 grudnia 2009 roku w Warszawie podpisano bilateralne porozumienie o statusie sił (tzw. SOFA), określające zasady stacjonowania żołnierzy amerykańskich w Polsce, po czym 24 maja 2010 roku do Morąga wraz z ponad 100 żołnierzami amerykańskimi dotarła bateria rakiet przeciwlotniczych Patriot, na której szczególnie zależało polskim władzom.
Na tle innych krajów bezpośrednie zaangażowanie USA w Polsce należy ocenić bardzo nisko. Choć Warszawa jest nazywana strategicznym partnerem i wiarygodnym sojusznikiem, nie ma to bezpośredniego przełożenia na dwustronną współpracę w dziedzinie obronności. Wielki wysiłek polityczny i wojskowy związany z udziałem polskich żołnierzy w misjach w Iraku i Afganistanie nie stał się niestety (na razie) początkiem pogłębienia współpracy wojskowej. 4

Osobną kwestią jest pomoc amerykańska w modernizacji polskich sił zbrojnych. W latach 1991-2007 Stany Zjednoczone przyznały Polsce około 370 mln USD bezzwrotnej pomocy finansowej na cele modernizacyjne i szkoleniowe. Stanowi to zaledwie ułamek budżetu wsparcia wojskowego przeznaczonego na pomoc dla sojuszników Waszyngtonu. Oficjalnie Barack Obama mówi o „ważnym sojuszniku”, przyjaźni (a nawet przyjacielu Radosławie Sikorskim), ale tak naprawdę dla Ameryki ważne są stosunki z Wielką Brytanią, Rosją, Izraelem, Turcją, Niemcami, Arabią Saudyjską, Chinami, Indiami czy Australią.
3. Stosunki polsko – francuskie.
9 kwietnia w Paryżu podpisano polsko-francuski traktat o przyjaźni i solidarności, który ustanawiał mechanizm regularnych konsultacji w kwestiach bilateralnych i międzynarodowych w postaci spotkań ministrów spraw zagranicznych, przewidywał też możliwość bezzwłocznych konsultacji na wniosek jednej ze stron w sytuacji „zagrożenia dla pokoju, pogwałcenia pokoju lub zagrożenia witalnych interesów bezpieczeństwa.”
15 czerwca 1992 roku Polska podpisała umowę o współpracy wojskowej z Francją – było to pierwsze tego typu porozumienie Polski z członkiem NATO.
Francja uważała, że Europa Zachodnia powinna koncentrować się na pogłębianiu integracji w duchu traktatu z Maastricht, a nie otwierać się na nowe państwa, stąd umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi weszła w życie dopiero w lutym 1994.
21 września 1993 roku odbyło się pierwsze nieformalne spotkanie prezydentów państw Trójkąta Weimarskiego – Wałęsy, Mitteranda i Richarda von Weizsackera. Paryż przypuszczalnie traktował jednak formułę Trójkąta Weimarskiego jako sposób na realizację wspólnej z Niemcami polityki, która nie była faktycznie priorytetem polityki zagranicznej Francji.
W dniach 11-13 września 1996 roku oficjalną wizytę w Polsce (co było jego pierwszą taką podróżą do Europy Środkowo-Wschodniej) złożył prezydent Chirac, a w wystąpieniu na wspólnym posiedzeniu obu izb parlamentu wyraził mocne poparcie dla aspiracji Polski do przystąpienia do NATO i Unii Europejskiej.
Współpraca dwustronna z Francją nie układała się jednak tak dobrze jak z Niemcami, gdyż Paryż nie był entuzjastą rozszerzenia UE, postrzegając ten proces jako instrument umacniania wpływów niemieckich. Opowiadał się za różnicowaniem kandydatów według stopnia zaawansowania przygotowań do akcesji i sprzeciwiał się wyznaczeniu konkretnej daty rozszerzenia (Polska dążyła do członkostwa w 2003 roku). Podczas szczytu UE w Nicei w grudniu 2000 roku Francja nie była stronnikiem Polski, proponując m.in. mniejszą liczbę głosów dla Polski w Radzie Ministrów UE niż dla Hiszpanii, czego jednak ostatecznie nie zaakceptowano. Na przełomie 2002 i 2003 roku doszło do wyraźnego pogorszenia stosunków dwustronnych za sprawą 2 kwestii. W grudniu 2002 roku w wielkim przetargu na samolot wielozadaniowy dla polskiego lotnictwa odrzucono ofertę francuskich 5

myśliwców Mirage 2000, decydując się na zakup 48 amerykańskich myśliwców F-16.
17 lutego 2003 prezydent Chirac na nadzwyczajnym szczycie UE obraził popierającą linię Waszyngtonu Europę Środkowo-Wschodnią stwierdzając, że Polska i inne kraje „przegapiły okazję, żeby siedzieć cicho”; Chirac oskarżył je o stawianie stosunków transatlantyckich ponad integrację europejską i sugerował możliwość wystąpienia problemów z ratyfikacją rozszerzenia UE.
Temat konstytucji europejskiej dominował podczas wizyty w Polsce premiera Francji Jeana-Pierre’a Raffarina na przełomie listopada i grudnia 2003 roku oraz kilku podróży szefa dyplomacji Cimoszewicza do Francji na początku 2004 roku. Polska podtrzymywała wówczas swoje stanowisko w sprawie systemu głosowania w UE, przyjmując słynne hasło „Nicea albo śmierć”. Rozszerzenie UE o państwa takie jak Polska stanowiło nie lada problem dla Paryża: ich proamerykańskie stanowisko utrudniało prowadzenie niezależnej od Waszyngtonu polityki zagranicznej i czynienie z UE narzędzia realizacji własnych interesów. Przesądzona już perspektywa wstąpienia Polski do UE wymuszała jednak zacieśnianie kontaktów politycznych i tworzenie nowych mechanizmów współpracy.
Wybrany w maju 2007 roku nowy prezydent Francji Nicolas Sarkozy już 14 czerwca złożył swoją pierwszą wizytę w Polsce, poświęconą głównie rozmowom w sprawie traktatu reformującego instytucje Unii Europejskiej, ostatecznie podpisanego 13 grudnia w Lizbonie.
 francuski i powiedział w parlamencie, że 1 lipca Francja otworzy swój rynek pracy dla 8 państw członkowskich Unii Europejskiej z Europy Środkowej i Wschodniej, w tym Polski; Sarkozy i Kaczyński podpisali również deklarację o strategicznym partnerstwie, a francuski prezydent zapowiedział przedstawienie Ukrainie propozycji szerokiego partnerstwa z UE, wychodząc naprzeciw postulatom Polski.
Dopiero 28 maja 2008 roku Sarkozy przybył do Warszawy na II szczyt polsko-
1 lipca 2008 roku Francja przejęła prezydenturę w UE mając za jeden z celów przybliżenie ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego; wstrzemięźliwe stanowisko polskiego prezydenta było tu jednym z problemów.
5 listopada 2009 roku Tusk i Sarkozy spotkali się w Paryżu na bilateralnych konsultacjach międzyrządowych, podczas których podpisano porozumienie o współpracy technicznej w zakresie wykorzystania energii atomowej, reklamowane przez Tuska jako początek polskiego programu atomowego.
4. Ocena polskiej polityki zagranicznej.
W ciągu 15 lat Polsce udało się powrócić do europejskiej rodziny narodów poprzez wstąpienie do UE oraz NATO. Po drodze doprowadziliśmy do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej przez wojska rosyjskie oraz odbudowaliśmy zniszczoną wcześniej przez komunizm gospodarkę. Po rozpadzie ZSRR przed Polską otworzyły się nowe możliwości – kontakty nie tylko w Europie Środkowo-Wschodniej, ale także na całym kontynencie. Uważam jednak, że Polska jako kraj średni powinna skupić się raczej na multilateralnym modelu 6

stosunków międzynarodowych, podczas gdy nasz kraj utrzymywał zbyt bliskie stosunki ze Stanami Zjednoczonymi. To osłabia naszą pozycję w Unii Europejskiej. Mimo wszystko politykę polskiego rządu w latach 1989 – 2010 postrzegam jako względnie dobrą.
Bibliografia:
Biuletyn PISM nr 34 (4 grudnia 2001), 07.11.2011
http://www.dialogi.umk.pl/archiwum/8/02_bierowiec.pdf, 07.11.2011
http://pl.mfa.lt/index.php?404143044, 09.11.2011
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Polska,stosunki_dwustronne,Francja, 22.11.2011
http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Polska,stosunki_dwustronne,USA, 22.11.2011
http://www.stosunkipollit.zafriko.pl/str/5555,513.11.2011
http://www.wilnoteka.lt/pl/artykul/raport-eesc-relacje-litwy-i-polski-cz-ii,13.11.2011